Edebiyat tarihlerinde bugün ismine rastlayamadığımız fakat yaşadığı dönemde makaleleri ile Fransız basınında yer alan gazeteci, şair, yazar Mehmet Cemil Pekyahşi özellikle vecize edebiyatında dikkate değer bir isimdir.

Pekyahşi vecizelerini 1918-1922 yılları arasında Vecizeler Birinci Kitap, İkinci Kitap, Üçüncü Kitap, Dördüncü Kitap adlarıyla yayımlar. Eski harflerle yayımlanan bu metinlerden başka Vakit gazetesinde 1941 yılından vefat ettiği 1950 yılına kadar binlerce vecize yayımlamıştır.

Amacımız Vakit sütunlarında dağınık halde duran bu vecizeleri -yazarın diğer vecize kitaplarına verdiği adlardan mülhem- Beşinci Kitap adıyla bir araya getirerek onları gün ışığına çıkarmak ve Mehmet Cemil Pekyahşi’yi günümüz okuruna hatırlatmaktır.

Keder sıhhatin zehridir.

Adilin derdi büyük olur ama Allah kurtarır.

Üç israfımız var: Zaman, sıhhat ve para.

Arsız söz müfsit kalbe delalet eder.

Dünya binenlerle taşıyanlardan mürekkeptir.

Kalem kılıçtan kuvvetli müdafaa ve terbiye aletidir.

Bazılarının bedbahtlığı kendi ahlaklarının tabii neticesidir.

Bir muharririn eseri ebedî olur da kendi nasıl fani olur?

Şahsın iktidarı servetidir. Cemiyetin iktidarı ilim, irfan ve sanattır.

Kader ve talih felaket zamanlarında hatalarımıza verdiğimiz isimlerdir.

Edebiyat tarihlerinde yer alan kimi isimler edebiyatın vitrininde kimi arka bahçesinde, bazıları piramidin zirvesinde bazılarıysa hâlâ toprak altında “nisyan” denilen toz zerrelerinin arasındadır. Bu isimlerden biri gazeteci, şair, yazar Mehmet Cemil Pekyahşi’dir.

Mehmet Cemil’in vecizeleri 1918-1922 yılları arasında Vecizeler adıyla dört ayrı kitap halinde Arap harfleri ile yayımlanır.  Cenap Şahabettin, Rıza Tevfik Bölükbaşı, gibi pek çok ismin iltifatnameleri ile neşredilen bu kitaplar yüz yıl sonra gün yüzüne çıkarılmaktadır. Amacımız hem Türk edebiyatına, bir tür olarak vecize edebiyatına küçük bir katkı sağlamak hem de döneminde makaleleri ile Fransız basınında yer alan bir Türk yazarının ismini “zamanın amansız tırnakları” arasından kurtararak unutulmasına mâni olmaktır.

Elinizdeki kitap “sağır kubbe”de asılı kalan bir seda, edebiyatımızın unutulanlar mahzeninden bir isim ve dört eseridir.

Gün gelir ki en meyus olduğun günleri cennet eyyamı gibi hatırlarsın.

Az çok bir tatsızlık vukuunda ubudiyetini gevşetmemeli! Allah sonra da lazım.

Tacil istiklale müdahaledir.

Ayağına gelen günah ile zekâ sarf ederek îkâ ettiğin günah başkadır.

Hülya kurmak da nimet-i ilâhîdir: Ağrıdan kederden hiddetten âzâde bulunduğuna delildir.

Arkadan söylemek yüz tutmamaktan değil utanmamaktandır.

Münevverle cahil hiddet zamanında bir seviyeye gelirler.

Küçük günahlarda Allah’tan korkar, büyüklerinde affına güveniriz.

Anlayan ile anlamayan cevaplarından ziyade suallerinden bellidir.

Tevazu olduğumuzdan küçük görünmek değil, değerimizden fazla görünmemektir.